Dezavantajlı bölgeler; ekonomik, sosyal ve kültürel açılardan fırsatların sınırlı olduğu genellikle yoksulluk, eğitim olanaklarının yetersizliği, işsizlik gibi sorunlarla karşılaşılan yaşam alanları olarak tanımlanır. Karşılaşılan dezavantajların temel sebepleri arasında gelir seviyesinin düşük olması, fırsatların eşit sunulmaması, eğitim olanaklarının yetersizliği vs. gösterilebilir. Söz konusu durum bu tarz bölgelerde yaşayan bireylerin içe kapanık bir yaşam sürmesine ve yaşamını sürdürdüğü bölgedeki kültürle bağ kuramamasına yol açmaktadır. Kültür; herhangi bir millete, sınıfa ya da boya mahsus maddi ve manevi eserler bütünüdür (TDK, 1988:947). Bu eserler anıtlar, abideler, sit alanları gibi somut; sözlü gelenekler, gösteri sanatları, toplumsal ritüeller, doğa - evrenle ilgili uygulamalar ve el sanatları geleneği olarak tasnif edilen somut olmayan kültürel mirası kapsamaktadır (Oğuz, 2005:164). Kültürel mirasın korunarak gelecek kuşaklara aktarılması toplumları bir araya getiren birleştirici unsurlardan biridir. Miras bilincine sahip olmak, toplumu oluşturan üyelerin birbirleriyle bağ kurmalarına imkân tanımakla birlikte ortak bir gelecek inşa etmeleri için fırsat sunmaktadır. Toplumun kendi kültürel mirasını tanıması ve bu yaratıları koruma bilinci kazanması, yaşatması ancak eğitimle mümkündür (Kırayoğlu, 2020: 20). Eğitim, "bireyleri belli bir konu ya da bilim dalında yetiştirme geliştirme işi; bireyin ilgi, beceri ve davranışlar kazanmasını sağlayan bir süreç (TDK, 1988: 435)" olarak tanımlanır. Formal, informal, uzaktan, nonformal, tam öğrenme gibi türleri olan eğitimin, hayatın her alanında olduğu gibi kültürel miras bilincinin tanıtılması ve aktarılmasında önemli yeri vardır (Erdem ve Kabadayı, 2013).
Çok sayıda topluluğa ev sahipliği yapmış olan Anadolu topraklarında somut ve somut olmayan kadim kültürel miras unsurları bulunmaktadır ve bu türde mirasın yer aldığı merkezlerden biri de Sakarya'dır. Klasik dönemde Bithynia olarak adlandırılan bölgede yer alan Sakarya'da milattan önce Frigler ile başlayan yerleşme oluşumu Persler, Makedonlar, Bithynialılar, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlı Devleti tarafından sürdürülmüştür. Söz konusu toplumların kendi kültürlerinden izler taşıyan eserleri bu topraklara miras bıraktıkları mevcut eserlerden anlaşılmaktadır.
Çalışma, Sakarya'nın dezavantajlı bölgelerinde eğitim gören ilköğretim öğrencilerine kültürel mirası koruma bilincini, Sakarya ve yöresinde bulunan tarihi mekânlar ve müzede anlatmayı ve yerinde gerçekleştirilecek tam (teorik-pratik) öğrenme sonucunda elde edilen kazanımların ölçülmesini amaçlamaktadır. Hedef bölge ve çevresinde nicel araştırma türünde projeler gerçekleştirildi ancak kültürel miras bilinci kazandırmaya yönelik tam öğrenme yönteminin uygulanmadığı araştırmalar sonucunda tespit edilmiştir. Projenin özgün değerini tam öğrenme metoduyla gerçekleştirilecek olması ve alanında uzman akademik kadro desteğiyle yapılacak olması oluşturmaktadır.
Çalışma kapsamında öncelikle kültür, kültürel miras, koruma ve onarım gibi konularda teorik eğitimlerin yapılması, daha sonra ise yörede bulunan tarihi eserlerin gezdirilerek tanıtılması yanı sıra somut olmayan kültürel miras alanlarında ebru, hat, seramik üretimi gibi uygulamalı eğitimlerin verilmesi planlanmaktadır. Uygulamalı anlatımların ardından eğitimlerin verimliliği portfolyo oluşturma gibi alternatif yöntemlerle değerlendirilecektir.
Çalışmanın amaçları;
- Ülkenin gelişimine katkısı olan kültürel miras unsurlarını korumanın önemini ortaya koymak
- Kültürel mirasının önemi konusunda farkındalık oluşturmak
- Kültürel kimliğin oluşumunda kültürel mirasın etkilerini belirtmek
- Kültürel miras unsurlarını tanıma, koruma ve tanıtmanın ülke ekonomisine katkılarını ifade etmek
Hedefleri;
- Kültürel miras bilinci kazandırarak, korumanın önemini vurgulamak
- Fiziksel olarak kültürel mirasa ulaşması zor olan dezavantajlı öğrencilere müze ve tarihi mekânlar gezdirilerek birebir temas kurmalarını sağlamak
- El sanatları uygulamaları yaparak geleneksel kültürle bağ kurmalarını sağlamak
- Tam öğrenme metodunun bilinçlenme ve farkındalık kazanma üstündeki etkilerini ölçmek
